ghaus-e-a’zam ba-man-e-be-sar-o-saman madade
Interesting Fact
ग़ौस-ए-पाक़ शैख़ अब्दुल क़ादिर जीलानी (बग़दाद–इराक़) की शान में मंक़बत उक्त ग़ज़ल शाह हम्ज़ा ऐनी मारहरवी और शाह अबुल-हयात क़ादरी इज्ज़’ फुलवारवी। दोनों की ओर मंसूब की जाती है। किंतु जब हम ऐतिहासिक क्रम और समय के प्रमाण को सामने रखते हैं, तो शाह हम्ज़ा ऐनी को शाह अबुल-हयात क़ादरी ‘इज्ज़’ पर स्पष्ट रूप से प्राथमिकता प्राप्त होती है। शाह हम्ज़ा ऐनी का देहांत 1198 हिज्री में हुआ, जबकि उस समय शाह अबुल-हयात क़ादरी ‘इज्ज़’ की आयु केवल दो वर्ष और दो महीने थी। इतनी कम आयु में किसी परिपक्व और अर्थपूर्ण काव्य की रचना ऐतिहासिक और बौद्धिक दृष्टि से संभव नहीं मानी जा सकती। अतः ऐतिहासिक अनुसंधान के आधार पर, जब तक शाह अबुल-हयात क़ादरी ‘इज्ज़’ के दीवान या किसी प्रामाणिक हस्तलिखित पांडुलिपि से इस ग़ज़ल की पुष्टि नहीं होती, तब तक इस काव्य को शाह हम्ज़ा ऐनी मारहरवी का ही माना जाना अधिक उचित और स्वीकार्य है।
ġhaus-e-ā'zam ba-man-e-be-sar-o-sāmāñ madade
qibla-e-dīñ madade kā'ba-e-īmāñ madade
mazhar-e-sirr-e-azal gosha-e-chashme karame
mahbat-e-faiz-e-adab vāqif-e-pinhāñ madade
gashta-am barg-e-ḳhizāñ dīda-e-āshob-e-jahāñ
ai bahār-e-karam gulshan-e-imkāñ madade
na buvad dar do-jahāñ juz tū madad-gār marā
madad ai savar-e-sarkarda-e-pākāñ madade
zarra-am chand tapad dar shab-e-zulmat-e-be-nūr
sub.h-e-rahmat karame mehr-e-daraḳhshāñ madade
mā gadā.em tū sultān-e-do-'ālam hastī
az tū dārem tama.a yā shah-e-jīlāñ madade
kHāk-e-baġhdād buvad surma-e-bīnā.ī-e-man
dīda-am rā che kunad kuhl-e-safāhāñ madade
madade kun ba-man ai bād-kash-e-bazm-e-huzūr
sāqī-e-mai-kada 'ālam-e-'irfāñ madade
bulbul-e-madh-e-sarā-e-tu-am ai rashk-e-bahār
gul-rū-e-sayyad-e-’ālam-e-imkāñ madade
intizār-e-karam tust ba-'ainī' mā rā
ai ḳhudā-bīñ ḳhudā-jū-o-kHudā-dāñ madade
ghaus-e-a'zam ba-man-e-be-sar-o-saman madade
qibla-e-din madade ka'ba-e-iman madade
mazhar-e-sirr-e-azal gosha-e-chashme karame
mahbat-e-faiz-e-adab waqif-e-pinhan madade
gashta-am barg-e-KHizan dida-e-ashob-e-jahan
ai bahaar-e-karam gulshan-e-imkan madade
na buwad dar do-jahan juz tu madad-gar mara
madad ai sawar-e-sarkarda-e-pakan madade
zarra-am chand tapad dar shab-e-zulmat-e-be-nur
subh-e-rahmat karame mehr-e-daraKHshan madade
ma gadaem tu sultan-e-do-'alam hasti
az tu darem tama ya shah-e-jilan madade
kHak-e-baghdad buwad surma-e-binai-e-man
dida-am ra che kunad kuhl-e-safahan madade
madade kun ba-man ai baad-kash-e-bazm-e-huzur
saqi-e-mai-kada 'alam-e-'irfan madade
bulbul-e-madh-e-sara-e-tu-am ai rashk-e-bahaar
gul-ru-e-sayyad-e-’alam-e-imkan madade
intizar-e-karam tust ba-'aini' ma ra
ai KHuda-bin KHuda-ju-o-kHuda-dan madade
Additional information available
Click on the INTERESTING button to view additional information associated with this sher.
About this sher
rare Unpublished content
This ghazal contains ashaar not published in the public domain. These are marked by a red line on the left.